Historia e Kalifatit Omejad - Muavije ibn Ebi Sufjani

Historia e sahabeve [r.a] u përzje me shumë dilema e akuza, që u ngritën kundër tyre, qoftë nga orientalistët dhe qoftë nga properëndimorët të shndërruar në gjuhë të perëndimit, duke shpërndarë fjalët dhe idetë perëndimore cenuese të sahabeve (shokëve) të profetit (a.s). Allahu qoftë i kënaqur me të gjithë sahabet.

Dr. Ragib Sirxhani

Parathënie

Historia e sahabeve [r.a] u përzje me shumë dilema e akuza, që u ngritën kundër tyre, qoftë nga orientalistët dhe qoftë nga properëndimorët të shndërruar në gjuhë të perëndimit, duke shpërndarë fjalët dhe idetë perëndimore cenuese të sahabeve (shokëve) të profetit (a.s). Allahu qoftë i kënaqur me të gjithë sahabet.

Këta cenues të sahabeve (shokëve) të të dërguarit të Allahut synojnë në fakt cenimin e vetë të dërguarit të Allahut, por në pamundësi për ta bërë këtë drejtpërsëdrejti, ata sulmojnë sahabet (shokët) e tij, pasi dëmtimi i shokëve të personit është dëmtim edhe për të dhe reformimi i tyre është reformim edhe për të...

Cenimi i sahabeve është cenim i fesë, sepse feja na mbërriti përmes tyre. – sikurse thotë Ibn Tejmije [Allahu e mëshiroftë][1].

Nuk mendoj të ketë person në historinë islame prej liderëve të parë të sahabeve që u edukuan në duart e të dërguarit të Allahut, përveç të nderuarit tonë Amër ibn A’sit [r.a], që të jetë shpërfytyruar, poshtëruar dhe ndaj tij të jenë bërë padrejtësi dhe shpifje ashtu siç është bërë me Muavije ibn Sufjanin [r.a]. Në këtë kontekst gjejmë shumë kronika historike me transmetime të dobëta apo të gënjeshtërta kundër këtij sahabiu të ndershëm, kundër Muavije ibn Sufjanit [r.a].

Kjo gjë na e bëri obligim që të flasim dhe shkruajmë rrethi tij, si dhe të nxjerrim në pah nderin e tij në përputhje me metodologjinë korrekte.

Ky është Muavija [r.a], sahabiu kundër të cilit u shtuan së tepërmi thumbimet, shpifjet, padrejtësitë dhe shpërfytyrimet. Ndoshta sekreti në këtë kanosje qëndron në faktin, se Muavija [r.a] qe miku (kunati) i të dërguarit të Allahut, daja i myslimanëve, emiri (udhëheqësi) i besimtarëve dhe shkruesi i shpalljes së Zotit të botëve. Për rrjedhojë, nëse arrihet të cenohet ai, bëhet edhe më i lehtë cenimi i sahabeve të tjerë (r.a). Shtoi kësaj edhe pleksjet e ngjarjeve të trazirave... Këto ngjarje dhe të tjera veç këtyre u përdorën nga injorantët dashakeqë për ta cenuar atë...

Pjesa dërrmuese e kombit islam është unifikuar mbi drejtësinë dhe dëlirësinë e të gjithë sahabeve, qofshin ata prej dy grupeve që u pleksën me trazirat, ose prej grupit të tretë që qëndroi larg tyre. Abdullah ibn Mubarek [Allahu e mëshiroftë] lidhur me Muavijen thotë: “Për sa na përket ne, Muavijen e konsiderojmë test; kë shikojmë të shprehë dyshim ndaj tij, e akuzojmë se ka cenuar sahabet”.[2]

Profeti ynë fisnik ka tërhequr vërejtje, për sa i përket cenimit të sahabeve (shokëve) të tij të denjë dhe i ka obliguar mbarë myslimanët, që t’ua njohin sahabeve vlerën dhe të drejtat e tyre. Ata për nga pozita e tyre janë si yjet superiorë dhe është e pamundur që dikush prej njerëzve pas tyre ta arrijë pozitën e tyre. Kush i cenon sahabet e të dërguarit të Allahut, ka cenuar të dërguarin e Allahut dhe kush e cenon profetin (a.s), ka cenuar Zotin e botëve.

Imam Ahmedi në përpilimin e tij “El Musned”, transmeton nga Abdullah ibn Mugafel el Meziniu, se ai ka thënë: I Dërguari i Allahut ka thënë: “Allah, Allah. Kujdes me sahabet (shokët e mi)! Mos i bëni ata objekt pas meje! Kush i do ata, unë i dua me dashurinë time dhe kush i urren ata, unë i urrej me urrejtjen time. Kush i cenon ata, me ka cenuar mua, kush me cenon mua ka cenuar Allahun e Lavdishëm dhe të Lartmadhëruar dhe kush e cenon Allahun, shpejt Ai ka për ta kapluar atë”.

Shiko gjithashtu këtë hadith fisnik, të cilin e transmeton imam Bukhariu në “Sahihun” e tij, nga Ebu Seaid el Khudriu, që transmeton, se i dërguari i Allahut ka thënë: “Mos i shani sahabët (shokët) e mi! Nëse dikush nga ju do shpenzonte flori sa Uhudi, nuk do e arrinte as pëllëmbën e tyre, e as gjysmën e saj..”; - kuptimi i fjalës së tij gjysmën e saj është gjysmën e pëllëmbës.

Gjenealogjia, islamizimi dhe transmetimi i Muavijes në lëmin e hadithit:

Ai është prej sahabeve të mëdhenj [r.a], është një nga shkruesit e Shpalljes, prej praktikantëve të Librit të Zotit dhe prej atyre që iu përmbajtën sunetit-traditës së profetit të Tij, prej dëlirësuesve të Sheriatit të Tij, prej të angazhuarve me kufijtë e Tij dhe luftëtarëve në rrugën e Tij...

Gjenealogjia e tij:

Ai është Muavije ibn Sufjani, i biri i Sakhr ibn Harb ibn Umejes ibn Abdushemsit ibn Abdu Menefit ibn Kusaj ibn Kilabit, daja i muslimanëve, kunati i të dërguarit të Allahut, udhëheqës i besimtarëve, sundimtar islam, babai i Abdurrahman el Kureshiut el Umeviut mekasit...

Nëna e tij ishte: Hindi e bija e Atabe ibn Rabia ibn Abdushems ibn Abdul Menef ibn Kusaj [r.a].

Islami i tij:

Thuhet sa ai ka hyrë në Islam para babait të tij, në kohën e Umras së Kadasë, në vitin e shtatë hixhri (pas emigrimit), por për shkak të të atit (Ebu Sufjanit), druhej që t’i bashkëngjitej Profetit (a.s) dhe e shfaqi Islamin e tij vetëm në ditën e çlirimit të Mekës.

Transmetohet prej tij se ai ka thënë: “Në vitin e Hudejbijes në të cilin të dërguarin e Allahut e penguan të hynte në Qabe dhe shkruan midis tyre Kadanë (shtyrjen e Umras), Islami hyri në zemrën time dhe këtë gjë ia përmenda nënës sime, e cila më tha: “Mjerë për ty t’i kundërvihesh tët eti” Prandaj unë e fsheha besimin tim islam. Për Allahun, kur i dërguari i Allahut u largua nga Hudejbia, unë isha besimtar në të dhe kur ai hyri në Meke në vitin e Umras së Kadasë unë isha musliman. Sakaq, Ebu Sufjani qe informuar mbi faktin që unë isha bërë mysliman dhe një ditë më tha: “Po, vëllai yt është më i mirë se ti dhe ai është në fenë time... Unë e shfaqa besimin tim islam vetëm në ditën e çlirimit (të Mekës). Profeti (a.s) më mirëpriti dhe unë isha shkruesi i tij... (nga libri “Sijarul Ealemu Nubele”)

Transmetimi i tij në lëmin e hadithit:

Muavija [r.a] ka transmetuar hadithe në adresë të profetit (a.s) dhe në adresë të motrës së tij, nënës së besimtarëve, Umu Habibes, si dhe në adresë të Ebu Bekrit dhe Umerit (Zoti qfotë i kënaqur me ata). Ndërsa në adresë të tij (Muavijes) kanë transmetuar: Ibn Abasi, Seaid ibnul Musejebi, Ebu Salih Semeni, Ebu Idris el Khaulani, Ebu Seleme ibn Abdurahman, Urue ibn Zubejri, Seaid el Makberiu, Khalid bin Meadeni, Hemem ibn Munebihu, Abdullah ibn Amër el Mukriu, El Kasim Ebu Abdurahman, Umejr ibn Hani, Ubade ibn Nesiu, Selim ibn Abdullah, Muhamed ibn Sirini, Uelid Amru ibn Shuajb dhe shumë persona të tjerë veç tyre...

Gjithashtu po prej sahabeve, në adresë të tij kanë transmetuar Xherir ibn Abdullahu, Ebu Seaidi, Nuaman ibn Beshiri dhe Ibn Zubejri.

Muavija [r.a] ka transmetuar shumë hadithe nga i dërguari i Allahut të ardhura në “Sahihët” dhe në përpilime të tjera të haditheve si “Es Sunen-Hadithet”, “El Mesenid-Vargjet e Transmetimeve”, ku transmetues në adresë të tij janë një grup sahabesh dhe tabi’inësh (të gjeneratës së parë pas sahabeve)...

Vargu i tij në “Musned Bakij” përbëhet prej 163 transmetimesh, katër prej të cilave gëzojnë autenticitet tek Bukhariu dhe Muslimi, ndërkohë që veçmas Bukhariu ka publikuar katër dhe Muslimi pesë transmetime... El Ehueziu “Vargun e tij” e ka punuar në kapitull.

Mavija [r.a] kalif dhe pozita e tij:

Pasi imam Aliu [r.a] ra dëshmor në vitin 40 hixhri, u përmbush marrëveshja midis Muavijes dhe Hasan ibn Aliut [r.a] në vitin 41 hixhri. Në kuadrin e saj, Hasani hoqi dori nga posti i kalifatit dhe besa iu dha Muavijes, i cili hyn në Kufe ku ia japin besën edhe Hasani dhe Husejni në vitin 41 hixhri. Ky pajtim i gëzoi myslimanët dhe i vuri kufi gjakderdhjes dhe trazirave. Ky vit u quajt viti i unitetit, gjë që përbën në vetvete një shenjë të qartë se njerëzit qenë në pajtim me emërimin e Muavijes [r.a] si kalif dhe se ata e pritën mirë diçka të tillë. Muavija (r.a) e merr në dorëzim kalifatin, në një kohë që posedonte një eksperiencë të gjatë në qeverisjen, menaxhimin dhe udhëheqjen politike të njerëzve. Periudha e udhëheqjes së tij në Sham ishte më se 20 vjeçare dhe kjo e pajisi atë me një përvojë të madhe, që i shtroi atij rrugën e suksesit në udhëheqjen e kalifatit. E vërteta është se Muavija [r.a] gëzonte atribute të larta, të cilat i mundësuan atij të ishte burri i parë i shtetit dhe e bën atë të denjë për këtë pozitë tepër të rëndësishme...

Ibn Taktaka thotë: “Përsa i përket Muavijes [r.a], ai ishte i arsyeshëm në dynjallëkun e tij, ishte inteligjent, i ditur, i matur, i përmbajtur, i fortë, njohës i mirë i politikës, administrator dhe sistemues, rregullator i çështjeve të dynjasë, i mendueshëm, i mençur, elokuent, orator, i butë aty ku duhej dhe i ashpër aty ku duhej, por në të shumtën e rasteve ai ishte i butë dhe i përmbajtur, ishte fisnik e dorëdhënë, e donte udhëheqjen dhe ishte i pasionuar pas saj, ishte shumë më lart se fisnikët prej vartësve të tij”.

Fisnikët e Kurejshëve sikurse Abdullah ibn Abasi, Abdullah ibn Zubejri, Abdullah ibn Xhafer et Tajari, Abdullah ibn Umer, Abdurahman ibn Ebu Bekër, Eben ibn Uthman ibn Afani dhe persona të tjerë nga familja e Ebu Talibit [Allahu qoftë i kënaqur nga të gjithë ata], vijuan ta vizitonin Muavijen [r.a] në Damask dhe ai i nderonte ata me mikpritjen e tij, si dhe u përgjigjej nevojave të tyre. Ata në vazhdimësi i flisnin atij me fjalë nga më të ashprat apo i kundërviheshin shfrenueshëm, ndërsa ai herë e kalonte situatën me shaka dhe herë e bënte një vesh shurdh. Ai manovronte me ta vetëm nëpërmjet me dhuratave të çmuara dhe raporteve të denja... (deri në thënien e tij:) Dije se Muavija ishte promotor dhe edukator shtetesh, politikan kombesh, epror mbretërish, solli në shtetin umevit risi, në të cilat nuk i parapriu askush...

...Ndërsa Jeakubiu dhe Mesudiu thonë: “Muavija ishte i matur, inteligjent, i mprehtë, i arsyeshëm dhe i paepur në çështjen e dynjallëkut të tij dhe ishte bamirës me pasurinë e tij”.

Lavdërimi që këta tre historianë i kanë bërë Muavijes [r.a], politikës së tij të mirë dhe menaxhimit që u bëri ai çështjeve të shtetit, është një çështje që Muavija [r.a] e meriton, ndërkohë që në këtë lavdërim shpaloset opinioni që përcillet për ta në aspektin e animit dhe pasimit të tyre të diktueshëm...

Ndërkaq Ibn Halduni shpreh konsideratën e tij me fjalët: “Përgjatë njëzet vitesh të udhëheqjes dhe qeverisjes së tij, Muavija [r.a] kontribuoi pandarë përmes politikave të tij të dobishme, në të cilat asnjë nga populli i tij prej bijve të Fatimes, Benu Hashimit, familjes së Zubejrit, etj, nuk kishte dorë ekzekutive të bollshme si ai...”

Ibnul Ethiri në “Esedul Gabe” transmeton nga Abdullah ibn Umeri [r.a] se ai ka thënë: “Pas të dërguarit të Allahut nuk kam parë asnjë më dominues se Muavija. I thanë: Po Ebu Bekri, Umeri, Uthmani dhe Aliu?” Ai tha: “Për Allahun, ata ishin më të mirë se Muavija dhe më të meritueshëm, ndërsa Muavija ishte më dominues”.

Tabariu transmeton në adresë të Abdullah ibn Abasit se ai ka thënë: “Nuk kam parë më të denjë për pushtet se Muavija, pasi ai u përgjigjej më së miri njerëzve në mbarë luginën”.

Ibn Tejmije thotë: “Nuk ka pasur prej mbretëruesve të myslimanëve mbretërues më të mirë se Muavija, nëse do të krahasohen ditët e tij me ato të atyre që qenë pas tij, ndërsa nëse krahasohen me ditët e Ebu Bekrit dhe Umerit, atëherë spikatja (e gjeneratës para Muavijes) është e dukshme...”

Në prani të Eamashit u përmend Umer ibn Abdulazizi, me ç`rast ai tha: “Si thoni ta arrinit Muavijen?” I thanë: “Në maturinë e tij”. Tha: “Jo për Allahun, por në drejtësinë e tij”.

Iman Dhehebiu jep këtë dëshmi për Muavijen: “Mjafton që atë e emëroi Umeri e pastaj Uthmani në territorin ku u emërua dhe Muavija vendosi stabilitet në atë territor, duke e kryer në mënyrën më të mirë të mundshme qeverisjen e asaj zone. I kënaqi njerëzit me dorëdhënien dhe maturinë e tij. Ky burrë e qeverisi dhe kontrolloi botën me politikën e tij, me arsyetimin e tij të kompletuar, maturinë e tij të vetëdijshme, zemërgjerësinë e tij dhe fuqinë e intelektit dhe mendimit të tij”.

Pra thuajse të gjithë dijetarët e kombit prej sahabeve, tabi’inëve dhe atyre që i kanë pasuar, janë unifikuar lidhur me dinjitetin e Muavijes, meritën e tij për të qenë kalif dhe politikën dhe drejtësinë e tij të mirëqenë, që i dhanë atij vend në zemrat e njerëzve dhe i bëri ata të unifikohen në dashurinë e tyre për të.

Ibn Tejmije [Allahu e mëshiroftë] thotë: “Biografia e Muavijes, sa i përket autoritetit të tij, ishte nga biografitë më të zgjedhura të eprorëve dhe vartësit e tij gëzonin respekt për të”.

Në “Sahiheni” qëndron, se Profeti (a.s) ka thënë: “Udhëheqësit tuaj më të zgjedhur janë ata që i doni dhe ju duan, që keni raporte të mira me ta dhe ata me ju. Ndërsa të ligët prej udhëheqësve tuaj janë ata, që i urreni dhe ju urrejnë, që i mallkoni dhe ju mallkojnë”.

Të shumtë janë informacionet që janë transmetuar lidhur me lutjen e Profetit (a.s) për Muavijen [r.a]. Tirmidhiu ka transmetuar në virtytet e Muavijes [r.a], se kur ai u bë lider i çështjes së kombit, shpirtrat e tyre ende ishin të acaruar me të, ashtu që thanë: Si të udhëheqë Muavija, kur ka njerëz më të mirë sesa ai, siç janë Hasani dhe Husejni?!” Atëherë Abdurrahman ibn Ebu Umejra – një prej sahabeve – tha: “Mos e përmendni atë (Muavijen) veçse për mirë, pasi unë kam dëgjuar të dërguarin e Allahut të thotë: “O Allahu im, bëje atë të udhëzuar dhe udhëzo me të!” Transmetuar nga imam Ahmedi në “El Musned; 4/216”. Imam Albani e konfirmon këtë thënie të gjendur tek “Sunen Termidhi; 3/236” si thënie të saktë.

Namazi i Muavijes [r.a] i përngjante së tepërmi namazit të të dërguarit të Allahut. Është transmetuar se Ebu Derda ka thënë: “Nuk kam parë të falet namaz më i ngjashëm me namazin e të dërguarit të Allahut sesa nga ky udhëheqësi juaji – duke nënkuptuar Muavijen”.

Gjithashtu në “Sahih” qëndron, se ai ishte fakih (jurist) dhe sahabet [r.a] e merrnin në konsideratë fikhun (orientimin ligjor) dhe ixhtihadin (opinionin) fetar që jepte ai. Buhkariu transmeton në “Sahihun” e tij në “Kitabul Menakib” nga Ebu Melike, se ai ka thënë: “Muavija fali vitrin pas jacisë një rekat dhe i pranishëm qe shërbyesi i Ibn Abasit, i cili shkoi dhe e informoi Ibn Abasin. Ai i tha: “Lëre atë! Ai ka qenë në shoqërinë e të dërguarit të Allahut”. Kurse në një transmetim tjetër i është thënë Ibn Abasit: “A ke diçka për të thënë për Muavijen, udhëheqësin e besimtarëve, pasi ai e ka falur vitrin me një rekat”. Tha: “Saktë ka vepruar. Ai është fakih (jurist)”.

Muavijes [r.a] i takoi nderi i drejtimit të fushatës së parë detare, që është ajo të cilën i dërguari i Allahut e përngjasoi me mbretërit mbi shtretër. Në këtë kontekst Bukhariu [Allahu e mëshiroftë] në “Sahihun” e tij, transmeton nëpërmjet rrugës së Enes ibn Malikut, i cili thotë se tezja e tij, Umu Hiram bintu Milhani, ka thënë: “Profeti (a.s) fjeti një ditë tek ne, pastaj u zgjua buzagaz”. I thashë: “Ç’të bëri të qeshësh?” Tha: “M`u paraqitën njerëz nga kombi im të kalojnë këtë det të gjelbër sikurse mbretërit mbi shtretër”. I tha: Lute Allahun të më bëj mua prej tyre. Tha: “Ti je nga të parët (që do e kalojnë detin)”. Ajo doli me të shoqin e saj, Ubade ibn Samitin, në të parën herë që myslimanët kaptuan detin në një ofensivë në kohën e Muavijes [r.a]. Kur e mbaruan betejën e tyre, zbritën në karvan në Sham. I afruan asaj një hajvan që të hipte në të, i cili e goditi për vdekje... (Bukhariu në “El Fet’h 22/6)...

Në komentim të ëndrrës së të dërguarit të Allahut ku ai thotë: “Njerëz nga kombi im, m`u paraqitën luftarak...”, Ibn Haxheri shprehet: Këtu aludohet se qeshja e tij (a.s) erdhi nisur nga admirimi për këta njerëz dhe kënaqja e tij mbi pozitën e lartë në të cilën i pa.

Bukhariu ka publikuar gjithashtu, nëpërmjet rrugës së Umu Haram bintu Milhan-it [r.a], se ajo ka thënë: E kam dëgjuar të dërguarin e Allahut të thotë: “Ushtria e parë nga kombi im që do të mësyjnë detin, janë të merituar (për të hyrë në Xhenet)...” Umu Harami tha: I thashë: O i dërguar i Allahut, a jam unë ndër ta? Tha: Ti je ndër ta. Pastaj Profeti (a.s) tha: “Ushtria e parë prej kombit tim që do ta mësyjnë qytetin e Kajsarit (Konstandinopojës) janë të falur...” Ajo i tha: “A jam unë ndër to o i dërguar i Allahut?” Profeti (a.s) tha: “Jo”.

Ibn Haxheri në “El Fet’h” ka thënë: Midis historianëve, fakti se mësymja e detit dhe çlirimi i ishullit të Qipros ka ndodhur në vitin 27 hixhri, teksa Muavija [r.a] drejtonte në Sham, gjatë kalifatit të Uthmanit [r.a], është një fakt unanim.

Prej virtyteve të Muavijes [r.a] është edhe thënia e El Khalal-it në të cilën thotë: Abdulmelik ibn Abdulhamid el Mejmuni më ka treguar duke më thënë: I thashë Ahmed ibn Hanbelit: A nuk ka thënë Profeti (a.s): “Çdo lidhje krushqie dhe fisnore do të këputet, përveç lidhjes sime të krushqisë dhe farefisit”. Më tha: Posi. I thashë: Kjo vlen për Muavijen? Tha: Po. Ai ka lidhje krushqie dhe farefisnore me të. Gjithashtu El Khalal-i thotë: E kam dëgjuar po kështu Ibn Hanbelin të thotë: E ç`kanë ata me Muavijen, e lus Allahun të na falë... “Es Sunetu” e Khalali-t, numër 654; zinxhiri i transmetimit të këtij hadithi është hasen (i mirë)...

Muavija [r.a] ishte autoritet i besueshëm tek Profeti (a.s), ndaj dhe ai e bëri atë prej kolektivit të shkruesve personal të cilët i shkruanin Shpalljen atij (a.s). Hisham ibn Urue ibn Zubejri transmeton nga i ati i tij dhe ky i fundit nga Aishja [r.a], se ajo ka thënë: “Në ditën që i takonte Umu Habibes të qëndronte me Profetin (a.s), një trokitës i trokiti derës. Profeti (a.s) tha: ‘Shikoni se kush është ky?’ I thanë: Muavija. Tha: “Lejojeni të hyjë!” Muavija hyri duke mbajtur në vesh një kalem (lapës) me të cilin ai shkruante. I tha: “Ç’e ke këtë kalem në vesh o Muavije?” Tha: Kalem që e kam përgatitur për Allahun dhe të dërguarin e Tij. I tha: “Allahu të shpërbleftë me të mira për atë që bën për profetin tënd. Për Allahun, nuk të kam ngarkuar të shkruash me diçka tjetër, përveçse me shpallje nga Allahu dhe unë asnjë gjë, as të madhe dhe as të vogël, nuk e bëj përveçse me shpallje nga Allahu”.[3]

Gjithashtu, Muavija [r.a] ishte autoritet i besueshëm edhe për kalifët e udhëzuar pas të dërguarit të Allahut dhe realiteti është se Muavija [r.a] e meritonte këtë besueshmëri. Ndaj dhe Umer ibn Khatabi [r.a] e emëron Muavijen [r.a] në një territor në Sham pas vdekjes së vëllait të tij, Jezid ibn Ebu Sufjanit. Pastaj vjen Uthman ibn Afani [r.a] i cili e bën Muavijen [r.a] udhëheqës të tërë Shamit. Është mjaft pra, për dikë që të emërohet nga Umer ibn Khatabi dhe Uthman ibn Afani [r.a].

Muavija [r.a] ishte i meritueshëm edhe për prijës territorial e edhe për kalif. Kjo aftësi dhe meritë i bëri atij të mundur të mbetet kalif i myslimanëve për një periudhë rreth njëzet vjeçare dhe askush nuk e thumboi atë. Për më tepër atij iu nënshtruan kombet dhe i qeverisi më së miri arabët dhe joarabët. Qeverisja e tij përfshinte Meken, Medinen, Egjiptin, Irakun, Kharasanin, Persinë, Gadishullin Arabik, Jemenin, Marokun etj...

Tabaraniu në “Te’rikhun” e tij[4], El Beladhiriu në “Ensebul Eshraf”[5] dhe Dhehebiu në “Es Sijar” kanë përmendur se: Kur Umeri erdhi në Sham, Muavija e priti atë në një shpurë të madhe dhe të hijshme. Kur Umeri iu afrua, i tha: “A ti je autoriteti i kësaj eskorte të madhe?” Muavija i tha: “Po”. Umeri i tha: “Kjo është situata jote, teksa më kanë përcjellë se hallexhinjtë ngujohen gjatë në derën tënde? Tha: po. I tha: E përse e bën këtë? Tha: Ne jemi në një territor, ku spiunët e armikut janë të shumtë, ndaj duhet që pushtetari të spikasë me një madhështi që u kall datën armiqve, por nëse ti më ndalon nga kjo, unë privohem. I tha: O Muavije, për çdo gjë që të pyes, ti më le si nyjat e mullirit. Nëse ajo që po më thua është e vërtetë, sa thua është një mendim që e vlerësoj për të mprehtë dhe nëse është fals, kemi të bëjmë me mprehtësi letrari... Tha: Urdhëromë! I tha: As të urdhëroj dhe as të privoj. I thanë Umerit: O prijësi i besimtarëve, vërtet buroi shumë gjë e bukur në atë që përcolle.

Gjithashtu transmetohet se Muavija hyri tek Umer ibn Khtabi [r.a] dhe mbante një stoli të gjelbër. Sahabet e panë atë dhe Umeri e goditi atë gurë të çmuar. Sakaq ai bëri të thoshte: Çfarë, çfarë?! Umeri nuk i foli derisa u kthye mbrapsht. I thanë: E përse e rrahe, ndërkohë që në popullin tënd nuk ke si ai?! Tha: Nuk kam parë dhe s`më ka arritur për të vetëm se mirë, porse unë e pashë dhe ai e kallëzoi me dorën e vet, ndaj dhe dëshirova të eliminoj prej tij çfarë përbën kryeneçësi...

Ali ibn Ebi Talibi [r.a] pasi u kthye nga Safini, tha për Muavijen [r.a]: O njerëz, mos e urreni udhëheqjen e Muavijes. Nëse ju do e humbisni atë, atëherë do t’i shikoni kokat të rrallohen në rini si të ishin handhal (Colocynthis[6])[7].

Kur u vra Ali ibn Ebi Talibi [r.a], Muavija [r.a] u pikëllua së tepërmi dhe transmetohet se kur Muavijes i erdhi lajmi i vrasjes së Aliut [r.a], atij i shkuan lotët krua dhe e shoqja i tha: A po e qan dhe ti qe në luftë me të? I tha: “E mjera ti e mjera. E ku di ti për mirësinë, fikhun (kapacitetin ligjor) dhe diturinë që humbën njerëzit (me vdekjen e Aliut r.a)[8].

Ndërsa sahabiu madhështor Sead ibn Ebi Ukasi [r.a] ka thënë për Muavijen: “Pas Uthmanit [r.a] nuk kam parë asnjë të gjykojë më denjësisht në favor të drejtësisë, sesa padroni i kësaj strehe”, – duke nënkuptuar Muavijen. (Ibn Kethir, 8/1555).

Dijetari i Islamit, Ibn Tejmija, ka thënë për të: “Dijetarët janë të një mendimi se mbretëruesi më i miri në këtë komb ka qenë Muavija. Katërshja (e udhëheqësve të myslimanëve) para tij qenë kalifë të profetësisë, ndërsa ai qe mbretëruesi i parë, mbretëria e të cilit qe pushtet dhe mëshirë...[9]

Një herë Abdullah ibn Mubarekut i është drejtuar pyetja se cili prej të dyve është më i mirë, Muavije ibn Ebu Sufjani apo Umer ibn Abdulazizi dhe ai ka thënë: “Për Allahun që pluhuri që ka hyrë në hundën e Muavijes kur gjendej me të dërguarin e Allahut, është njëmijë herë më i mirë se Umeri (ibn Abdulazizi). Muavija është falur pas të dërguarit të Allahut, i cili ka thënë: “Semi Allahu limen hamidehu-Allahu e dëgjoi atë që e falënderon!”, dhe Muavija kë thënë pas tij: “Rabene ue lekel hamdu-O Zoti ynë, Ty të takojnë falënderimet.” ǒdo më pas kësaj?![10]. Me një tekst të përngjashëm me këtë vjen një transmetim edhe tek El Exhiri, në librin e tij “Esh Sheria”[11].

Ebu Zura Dimashkiu transmeton nga Dehimi, nga El Uelidi, nga El Euzaiu, se ky i fundit ka thënë: Një sërë sahabesh e kanë arritur kalifatin e Muavijes, prej të cilëve kanë qenë Usama, Seadi, Xhabiri, Ibn Umeri, Zejd ibn Thabiti, Selemeh ibn Mekhled, Ebu Seaidi, Rafi’i ibn Hadijxh, Ebu Umeme, Enes ibn Maliku dhe shumë burra të tjerë dinjitozë prej tyre [Allahu qoftë i kënaqur me të gjithë ata], që qenë pishtarë të udhëzimit dhe hambarë të diturisë, që qenë të pranishëm në shpalljen e Librit dhe në të rejat e fesë, që njohën nga Islami atë çfarë nuk arritën të dinë të tjerët veç tyre dhe që morën komentimin e Kuranit nga i dërguari i Allahut. Kalifatin e Muavijes e kanë arritur po kështu edhe një numër i konsiderueshëm që tabi’inësh (gjenerata) që i pasuan sahabet, prej të cilëve Meseuer ibn Makhrame, Abdurrahman ibnul Esued ibn Abdu Jeguth, Seaid ibnul Musejeb, Urue ibn Zubejr, Abdullah ibnul Muhajriz dhe të tjerë të sojit të tyre, prej atyre që nuk i janë shqepur xhematit të kombit të Muhamedit (a.s).[12]

Abdulmalik ibnu Miruan po kujtonte Muavijen dhe tha: “Nuk kam parë si ai në maturinë, vetëpërmbajtjen dhe fisnikërinë e tij”.

Kubajsah ibn Xhabiri ka thënë: “Nuk kam parë asnjë më madhështor në maturi, më të skajshëm në rezistencë, më të butë në kryerjen e funksionit të tij dhe as më të mirëpritur në marketingun e të vlefshmes, sesa Muavija.

Është thënë lidhur me Muavijen se një person i foli atij me fjalë të këqija e të ashpra dhe të pranishmit i thanë Muavijes: “T’i ishe kthyer”. Ai tha: “Unë turpërohem nga Allahu që maturia ime të ngushtohet kundrejt fajit të ndokujt prej vartësve të mi”. Ndërsa në një transmetim tjetër vjen: Një burrë i tha: “Sa i përmbajtur që je o prijësi i besimtarëve”! Muavija tha: “Unë turpërohem që ofensiva të jetë më e madhe se përmbajtja ime”.

El Asmaiu transmeton nga Theuriu se ai ka thënë: Muavija ka thënë: Unë turpërohem që një mëkat të jetë më i madh se falja ime, apo një sjellje e paedukuar të jetë më e madhe se përmbajtja ime, apo që një e metë të mbetet e pambuluar nga mbështjella ime...”.[13]

Muavija në kohën e të dërguarit të Allahut:

Muavija [r.a] e shoqëroi të dërguarin e Allahut, ishte shkruesi i tij, ishte përkrah tij në Hunejn dhe Taif, ku i dërguari i Allahut i dha atij njëqind deve dhe dyzet eukije flori nga plaçka e luftës. Zejd ibn Thabiti ensariu (medinasi) nga fisi Beni Nexhar, ishte njeriu më i angazhuar me detyrën e shkrimit për profetin (a.s) dhe pas çlirimit të Mekes atij iu bashkëngjit edhe Muavija. Të dy ata ishin të angazhuarit me shkrimin në llogari të Profetit në çështjen e shpalljes apo të diçkaje tjetër dhe kjo gjë ishte puna bazë e tyre.

Kështu, Muavija përftoi nderimin e të qenit sahab si dhe nderimin e xhihadit (mobilizimit luftarak) nën flamurin e të dërguarit të Allahut.

Muavija me Ebu Bekrin, Umerin dhe Uthmanin:

Përgjatë kalifatit të Ebu Bekrit [r.a], Ebu Bekri avancoi katër armata për në Sham nën komandën e Ubejde ibn Xherrahut, Amër ibnul Asit, Shurahbil ibn Hasene-s dhe Jezid ibn Ebu Sufjanit. Secila prej këtyre ushtrive përmbante afërsisht shtatë mijë luftëtarë. Pastaj disa njerëz u tubuan tek Ebu Bekri (r.a) dhe ai i drejtoi ata për në Sham nën drejtimin e Muavije ibn Ebi Sufjanit [r.a], të cilin e urdhëroi t’i bashkëngjitej të vëllait të tij, Jezid ibn Ebu Sufjanit. Kështu bëri Muavija, iu bashkëngjit atij në këtë mision, i cili qe i pari mision komandues i Muavijes në ekspeditat çlirimtare. Në këtë kuadër, nën flamurin e të vëllait të vet Jezidit, Muavija çliroi Jermukun dhe Damaskun...

Në kohën e tij Umer ibn Khatabit [r.a], ai e dërgon Jezid ibn Ebi Sufjanin në një mësymje në brigjet e Shamit, në të cilën ai komandonte vëllain e tij Muavijen dhe ku realizohet çlirimi i këtyre viseve[14]...

Në vitin pesëmbëdhjetë hixhri, Umeri e emëron Muavije ibn Ebi Sufjanin për çlirimin e Kajsaries dhe i shkruan atij: “E pra, të kam emëruar për Kajsarien; nisu kah ajo dhe kërkoi Allahut të të japë triumf mbi ta. Shpeshtoje thënien “La haule ue la kuete ile bi Lahi elalijil adhim” - Nuk ka transformim dhe as fuqizim veçse prej Allahut të Lartësuarit, Madhështorit!’ Allahu është Zoti ynë, besimi ynë, shpresa jonë, Padroni jonë, më i miri Padron dhe më i miri Ndihmues...” Muavija niset për në atë vend dhe e rrethon atë, ku banorët e zonës e zmbrapsin disa herë dhe midis tyre zhvillohet një luftë e madhe. Muavija bën përpjekje maksimale, derisa Allahu i jep triumfin dhe ai vret rreth njëqind mijë prej armiqve. Pas këtij çlirimi ai dërgon lajmin e çlirimit dhe bashkë me të edhe një të pestën e plaçkës së luftës tek prijësi i besimtarëve, Umer ibn Khatabi [r.a][15].

Në vitin tetëmbëdhjetë hixhri në Amuas ndodh një epidemi, në të cilën gjejnë vdekjen shumë prej burrave të mëdhenj myslimanë, prej të cilëve: Ebu Ubejde ibn Xherrah, Jezid ibn Ebi Sufjani i cili e vendosi vëllain e tij në Damask në vend të tij. Kur Jezidi ndërroi jetë, Umer ibn Khatabi [r.a] emëroi Muavijen si udhëheqës të Damaskut, duke i shtuar pastaj edhe Jordaninë, Palestinën dhe Himsin; me vdekjen nga epidemia e Amuas-ë të Shurahbil ibn Hasene-s, i cili ishte prijës i Jordanisë, me largimin e Amër ibnul Asit i cili qe prijës i Palestinës dhe u nis të çlironte Egjiptin dhe me vdekjen e Umejr ibn Seadi-t i cili kishte marrë drejtimin e Himsit pas vdekjes së Ijad ibn Ganemit.

Muavija në ofensivat e tij të njëpasnjëshme, kishte vënë re se potenciali detar i romakëve (bizantin) ishte faktori themelor i rezistencës së tyre dhe se kërcënimet tokësore kundër romakëve ishin të kota, përsa kohë që qytetet bregdetare në Damask ishin të kërcënuara në çdo moment. Kështu që duhej ngritur se s’bën një potencial islam detar, që ta ndalonte dominimin detar romak në cakun e vet. Para se të ndërmerrte këtë nismë, Muavija [r.a] dëshiroi të merrte leje nga prijësi i besimtarëve, Umer ibn Khatabi [r.a], të cilit i shkroi: “O prijësi i besimtarëve! Këtu në Sham kemi fshat nga ku dëgjohen lehjet e qenve të romakëve dhe zëri i gjelave të tyre. Ata janë përbri njërit prej brigjeve të Himsit. Sikur të më lejoje që ta kaptoja detin...” Umer ibnul Khatabi [r.a] i shkroi Amër ibnul Asit [r.a] që t’ia përshkruante detin dhe ai iu përgjigj: “Kam parë një krijesë gjigante, a ta kaptojë një krijesë e vogël e s’mbetet veçse qielli dhe uji?! Nëse acarohet, i shpon zemrat, nëse lëviz, i marros mendjet...”

Kur Umeri lexoi përshkrimin në fjalë, i shkroi Muavijes: “Jo, pasha Atë që e dërgoi Muhamedin me të vërtetën, nuk do e bart në të (në det) kurrë myslimanin... Për Allahun që një mysliman i vetëm është për mua më i dashur sesa të katër cepat e territoreve romake. Mjerë për ty të më kundërvihesh pasi të parapriva. Ti e di se ç’e gjeti Alenë nga unë pa i bërë asnjë parandalim në një çështje të tillë si kjo...”

Më vonë, kur Uthman ibn Afani mori prijësinë e kalifatit, Muavija ia përsëriti kërkesën e ndërtimit të një fuqie detare islame Uthmanit si kalif i ri që ishte. Muavija ia kërkoi me ngulm, derisa Uthmani vendosi pro saj, por i tha: “Mos i përzgjidh dhe mos i vër në short njerëzit! Zgjidhi ata vullnetarisht! Kusht zgjedh të luftojë vullnetarisht barte në det dhe jepi mbështetje. Vepro dhe aktivizoje në komandën detare Abdullah ibn Kajs Harithiun, aleatin e Benu Fizares. Me këtë rast nisën të ndërtohen anijet në Ake, Sur dhe Tripoli, në brigjet e territoreve të Shamit.

Në vitin 27 hixhri, Muavija [r.a] e mësyu ishullin e Qipros, mësymje në të cilën egjiptianët kontribuan me një armatë të kryesuar nga Abdullah ibn Sead ibn Ebu Serah, ku komandant i përgjithshëm i ushtrisë myslimane ishte vetë Muavija. Banorët e Qipros iu nënshtruan marrëveshjes që t’i paguanin myslimanëve shtatëmijë dinarë në vit. Prej sahabeve (shokëve) të të dërguarit të Allahut që u aktivizuan në këtë ofensivë ishte Ebu Dherr el Gafariu si dhe Ubade ibn Samit, me të cilin ishte edhe e shoqja e tij Umu Haram. Nga këtu, Muavija [r.a] bëhet i pari që përshkon detin, ashtu siç lajmëroi i dërguari i Allahut lidhur me këtë në hadithin që e ka transmetuar Umu Haram bintu Milhani...

Më pas, banorët e Qipros e shkelin marrëveshjen e tyre. Atëherë Muavija [r.a] dërgon kundër tyre një armatë prej 12 mijë ushtarësh, të cilën e vendos në ishull me detyrën e mbrojtjes së tij. Aty ushtria myslimane ngre xhami dhe mbetet në ruajtje të ishullit deri në ditët e Jezid ibn Muavijes[16]...

Xhihadi (mobilizimi luftarak) i Muavijes në kohën kur ai ishte kalif:

Mësymjet që u bënë në territoret romake ndodhën në kalifatin e Muavijes [r.a]. Ato u ndërmorën dimër-verë dhe qëllimi prej tyre ishte shterimi i fuqisë së romakëve. Prej komandantëve më të shquar që luftuan në kalifatin e Muavijes kundër romakëve qenë Abdurrahman ibn Khalid ibn Uelidi, Busër ibn Erta’i që kryesoi në krye të mësymjes së thëllimës së vitit 43 hixhri, në të cilin ai arriti të avancojë deri pranë Kostandinopojës, Malik ibn Hubejra, Ebu Abdurrahman Kijniu, Abdullah ibn Kajs el Fezari, Fudale ibn Ubejd el Ensariu dhe shumë të tjerë veç tyre.

Qëllimi i të gjitha këtyre ofensivave ishte Kostandinopoja, ashtu që në vitin 50 hixhri Muavija përgatiti një ofensivë të madhe tokësore dhe detare që të mësynte Kostandinopojën, në të cilën komandën e armatës tokësore ia dha Sufjan ibn Auful Ezdiu-t, ndërsa në komandën e këtij operacioni ushtarak vuri të birin e tij Jezidin, por që për arsye të ndryshme ai nuk arriti të dilte në këtë operacion lufturak. Në krye të flotës detare vendosi Busër ibn Erta’i-n. Rrethimi dhe mësymja e kryeqytetit të romakëve u realizua dhe në të pati përleshje të ashpra, ku myslimanët pësuan dëme të mëdha, me ç’rast Muavija nisi një rezervë të madhe ndihmëse nën komandën e të birit të tij Jezidit, me të cilin ishte edhe Ebu Ejub el Ensariu, Abdullah ibn Umer ibnul Khatabi, Abdullah ibn Zubejri dhe Abdullah ibn Abasi. Me arritjen e kësaj ndihme, morali i luftëtarëve u ngrit lart dhe rrethimi u konsolidua. Myslimanët u shkaktuan romakëve dëme të konsiderueshme, edhe pse si përfundim nuk arritë ta çlironin Kostandinopojën. Në këtë mësymje ra dëshmor Ebu Ejub el Ensariu [r.a] dhe Abdul Aziz ibn Zurara Kilabiu, i cili ishte në krye të atyre që stimulonin moralin e luftëtarëve myslimanë.

Muavija [r.a] ia ngushtoi së tepërmi lakun Bizantit, përmes ofensivave të tij të vazhdueshme dhe shtënies në dorë të ishujve të Rodosit dhe Erodit. Ky i fundit kishte një rëndësi specifike, pasi ishte afër me Kostandinopojën dhe ishte pikërisht baza, nga ku flota islame ndërmori ofensivat ushtarake në rrethimin e saj të dytë që i bëri qytetit, i cili njihet ndryshe me emrin “lufta shtatëvjeçare 54-60 hixhri”. Kjo flotë madhështore luftarake të cilën Muavija e përgatiti dhe e dërgoi së dyti për rrethimin e Kostandinopojës, vijoi në llogore para mureve të Kostandinopojës nga viti 54 deri në vitin 60 hixhri. Flotat luftarake në fjalë qenë përgjegjëse për bartjen e ushtarëve nga ky ishull, drejt rrethimit tokësor të mureve të Kostandinopojës. Ky rrethim tokësor dhe detar ishte një goditje sfilitëse për bizantinët. Myslimanët u shkaktuan dëme serioze romakëve, por megjithatë ata nuk arritën ta çlironin Kostandinopojën...

Në vitin 54 hixhri Muavija [r.a] ngriti një qendër ndërtimi anijesh në ishullin Rauda të Egjiptit, me qëllim që të ndërtonte një flotë detare islame të fuqishme.

Po kështu nga projektet që zbatoi Muavija [r.a] ishte edhe dërgimi i një numri arabësh myslimanë në ishujt e detit Mesdhe, për të mbrojtur këto ishuj dhe për të përhapur Islamin në viset e vendasve.

Në vitin 48 hixhri përmbushet zbarkimi i myslimanëve në Siçili dhe një vit më vonë Fudale ibn Ubejd el Ensariut u nis në krye të një ofensive ushtarake dhe arrin të çlirojë ishullin Xherba.

Muavije ibn Khadixhi vihet në krye të Marokut dhe në vitin 41 hixhri realizon çlirimin e Benzartas, kurse në vitin 45 hixhri ai hyn në Kamunia të territorit të Kajrauanit dhe dërgon Abdullah ibn Zubejrin të çlirojë Susën po në vitin 45 hixhri. Ndërkaq, Muavije ibn Khadixhi, kthehet në Egjipt dhe udhëheqës të Marokut emëron Ruajfe ibn Thebit el Ensariun. Ukbe ibn Nefi’i mbetet në prijësinë e Burkas dhe ndërkaq ai arrin të çlirojë Sirtën, Magdesin, të rikthejë Uedenin, të hyjë në Fezen dhe në jug të Keuarës, të hyjë në Gadamis dhe Kafsa, të adoptojë Kirauanin dhe të çliroj Kura-në e territoreve të Sudanit.

Në vitin 50 udhëheqjen e Egjiptit e merr Mesleme ibn Mikhladi, e cili e shkarkon Ukbe ibn Nefi’un nga udhëheqja e Marokut dhe në vend të tij emëron Ebu Muhaxhir Dinarin, i cili arrin të depërtojë deri në veriperëndimin qendror të Afrikës (Marok).

Të gjitha këto ndodhën në Afrikë në kohën e Muavijes [r.a].

Ndërsa përsa i përket frontit lindor të shtetit islam, myslimanët në vitin 41 hixhri mësynë territoret e Lanit, në vitin 43 hixhri çliruan Rakhxhin dhe territore të tjera prej territoreve të Sexhistanit. Në vitin 45 hixhri Hakem ibn Amër el Gafari hyn në territoret e Kajkanit në Takharistan, ku përfton plaçkë të madhe lufte dhe myslimanët arrijnë të çlirojnë Kuhistanin. Në vitin 55 hixhri Ubejdullah ibn Zejedi kalon lumin e Khajxhunit dhe arrin në kodrat e Bukharës...

Në vitin 44 hixhri nën prijësinë e Mihleb ibn Ebi Safra-së muslimanët mësyjnë territoret e Sindit dhe në vitin 47 hixhri mësyjnë krahinat malore të Gaurit, mësymje ku Mihlabi ishte i shoqëruar nga Hakem ibn Amër el Gafari. Thyerja e herëpashershme e paktit nga popullata e zonës, i bëri myslimanët të ktheheshin rishtazi t’i luftonin dhe të hynin në territoret e tyre. Prandaj vërejmë se territoret e këtyre viseve kanë parë çlirime të herëpashershme, situatë e cila vijoi kështu për një periudhë të konsiderueshme kohore deri në nënshtrimin përfundimtar të këtyre viseve në ditët e Uelid ibn Abdul Malikut.

Muavija i kalon kalifatin djalit të tij Jezidit:

Islami specifikohet me një sistem politik, të cilin e kanë përcaktuar nenet e citateve kuranore dhe të haditheve të të dërguarit të Allahut në një trajtë përgjithësuese, e cila lë anekse dhe vend për detajet, të cilat ndryshojnë në përputhje me transformimin në kohë dhe vend, gjë që e bën këtë sistem të mbetet në jetë të jetëve i denjë për çdo kohë dhe vend...

Por gjithashtu është i dukshëm fakti, se në kohën e kalifëve të udhëzuar nuk ekzistonte një metodë e vetme për zgjedhjen e kalifit (udhëheqësit të shtetit), gjë që do linte vend për aludime, se çdo metodë që do kapërcente kufijtë e kësaj të parës, do ishte dalje nga linjat islame ose goditje e sistemit politik islam. Përkundrazi, metodat e ndryshme të zgjedhjes së kalifit kanë ardhur në përputhje me pëlqimin e liderëve dhe imamëve të aftë myslimanë, të cilëve u dëgjohej fjala dhe kishin influencë. Pëlqimi i këtyre liderëve konsistonte natyrshëm në garantimin e kushteve nga ana e kandidatit për kalifatin dhe njëkohësisht në specifikat që e specifikonin atë në raport me kalifët e tjerë në drejtim të garantimit të këtyre kushteve. Pas kësaj vinte garancia e pëlqimit të kombit, e cila në fakt ishte rrjedhojë e pëlqimit që ata gëzonin për mendimin e liderëve kompetentë.

Kur referohemi tek fjalët e dijetarëve tanë përsa i përket nocionit të kompetencës, shohim se ata japin një sërë opinionesh. Opinioni që ka më tepër epërsi, është ai që i përkufizon influencuesit si persona shtyllë, nevralgjikë dhe të fuqishëm, kompetentë të bëjnë zgjedhjen e tyre, të realizojnë synimin e tyre dhe janë të aftë të përçojnë zellin e tyre, megjithëse kishte edhe mendime të tjera. Kjo ishte mënyra e përzgjedhjes në mesin e banorëve të Shamit në këtë moment historik...

Kësisoj, Muavija [r.a] nisi të hetonte rreth personit të përshtatshëm për të qenë kalif pas tij. Ai arriti në konkluzionin, se nëse nuk do t’ia linte kalifatin një trashëgimtari të familjes, kjo mund të çonte përsëri në një ngjallje të trazirave...

Lidhur me këtë që po bluante në mendje, Muavija u konsultua me banorët e Shamit, të cilët i propozuan, që kalifi i ardhshëm të ishte nga fisi Benu Umeje (umevit). Kështu Muavia [r.a] mendoi që më i përshtatshëm për këtë ishte djali i tij Jezidi. Mendimi i tij u pëlqye në Egjipt dhe në viset e tjera. Ndërsa kur Muavija kërkoi të konsultohej për këtë gjë me banorët e Medinës, atij i dalin kundra Husejni, Ibn Zubejri, Ibn Umeri, Abdurrahman ibn Ebi Bekri dhe Ibn Abasi... Sa i përket Ibn Abasit dhe Ibn Umerit, që të dy iu betuan vullnetarisht Jezidit më vonë. Si Ibn Abasi ashtu edhe Ibn Umeri nuk kishin kundërshtim mbi personin e Jezidit, por ata kundërshtonin idenë, që kalifi të linte djalin e tij si, pra që pushteti të trashëgohej. Muavija [r.a] e konsideroi opozitën e tyre si pa shumë ndikim dhe e konsideroi besëlidhjen të përmbushur, për shkak se pjesa tjetër e kombit u unifikuan mbi këtë besëlidhje.

Historianët kanë transmetuar një sërë transmetimesh mbi çështjen e besëlidhjes së dhënë Jezidit, të cilat kanë ardhur nga Ueheb ibn Xherir ibn Hazimi, nga i ati dhe nga persona të tjerë veç babait të tij. Në këtë kontekst hyn transmetimi, që përmend Ibn Arabiu dhe Sujutiu, se Muavija [r.a] i ftoi pa përjashtim të gjithë personat që ishin kundër këtij vendimi dhe u foli mbi besëlidhjen që synonte. Ndërkaq reagimet e tyre ishin të ndryshme. Ibn Umeri [r.a] e pranoi idenë, duke i thënë Muavijes [r.a]: “E pra, para teje pati kalifë të cilët kishin djem dhe djali yt nuk është më i mirë se ata, por kalifët e mëparshëm nuk kishin për djemtë e tyre mendimin që ti ke për djalin tënd. Ata zgjodhën për myslimanët atë person, që panë më të hajrit. Ti po më tërheq mua vërejtjen, se unë po dëmtoj unitetin e myslimanëve, por unë nuk kam për ta bërë këtë. Unë jam një person prej myslimanëve e nëse ata unifikohen në një çështje, unë jam vetëm një prej tyre...” .

Ndërsa Abdurrahman ibn Ebu Bekri nuk pranoi ta pranonte besëlidhjen, duke thënë: “Pasha Allahun, ti do doje që ne ta mbështesim tek Allahu çështjen e djalit tënd, por ne për Allahun nuk do e bëjmë këtë. Për Allahun ose do të konsultohesh me myslimanët për këtë çështje, ose trazirat kanë për të ndodhur edhe më keq pas teje”.

Ajo që vërehet, është se ata të cilët iu kundërvunë Muavijes në këtë çështje, nuk e cenuan kurrsesi Jezidin dhe kapacitetin e tij, pasi kjo ishte gjëja e fundit (më e pakët) të cilës i ndruheshin...

Sa i përket Abdullah ibn Zubejrit, ai u rezervua duke iu shprehur Muavijes me fjalët: “Nëse je bezdisur nga udhëheqja, jep dorëheqje dhe sille djalin tënd t’ia japim besën. Por nëse unë i jap besën djalit tënd (për kalif) në praninë tënde (si kalif), më thuaj kë të dëgjoj? Cilit prej të dyve t’i bindem? Kurrsesi nuk bën që një besëlidhje e vetme të jetë për të dy ju...” Argumentimi i Ibn Zubejrit i ardhur në këtë transmetim, është në dukje i paqenë, pasi Ibn Zubejri [r.a] e dinte pa mëdyshjen më të vogël, se besëlidhja që do i jepet Jezidit është për trashëgimin e fronit dhe se ai nuk bëhet kalifi, të cilit i duhet treguar bindje vetëm pasi të vdesë babai i tij. Nga këtu mund të dalim në përfundimin, se ata të cilët i kanë shpikur këto informacione dhe ia kanë mveshur ato Ueheb ibn Xherir ibn Hazimit, kanë rënë në gënjeshtra të dukshme.

Gjithashtu transmetohet se Muavija [r.a], në vitin 56 hixhri, u nis për në Hixhaz (Arabi Saudite) që të bënte Umran, ku ai takoi djemtë e shquar të sahateve, të cilët tentoi t’i bindte që t’ia jepnin besën Jezidit. Ajo që del në pah është se Muavija [r.a] në këtë përpjekje bindëse pati ca sukses, edhe pse nuk arriti t`bindte të gjtihë ata me të cilët pati kontakte. Fragmenti historik në fjalë ka qenë objekt i një falsifikimi të madh. Këtë falsifikim e bënë ca historianë, të cilët e tjetërsuan këtë fragment historik (të regjistruar nga Ibn Ethiri) dhe sipas këtij varianti historik të manipuluar, Muavija [r.a] i imponoi sahabet opozitarë nën kërcënimin e armëve, konkretisht Husejnin, Ibn Zubejrin, Ibn Umerin dhe Abdurrahman ibn Ebu Bekrin, që t’ia jepnin besën djalit të tij! Këta falsifikues pretendojnë, se Muavija [r.a] shkoi në Hixhaz i shoqëruar nga njëmijë kalorës, me të cilët mbërriti në Medine ku e takuan personat në fjalë, të cilëve ai iu hakërrye keq, i sulmoi tepër hidhur dhe i shau. Ata iu avitën atij, por ai as që u mor me ta dhe opozitarët pasi i humbën shpresat, u nisën për Meke. Më tej (sipas këtij transmetimi të fabrikuar) Muavija takoi nënën e besimtarëve, Aishen [r.a] në Medine, e cila ndërmjetësoi që ai të sillej butësisht me ta. Kur ai shkoi në Meke dhe opozitarët erdhën që ta takojnë, ai i mirëpriti dhe u soll butë me ta, gjë që i bëri ata të çuditeshin me pozicionimin e tij të dyfishtë. Në emër të tyre foli Ibn Zubejri, i cili i paraqiti Muavijes që të zgjidhte midis një sërë kriteresh: Ose ta linte kombin pa bërë zgjedhjen e tij, siç bëri Profeti (a.s), ose t’ia jepte besëlidhjen një personi jashtë gjakut (fisit) të tij, siç kishte vepruar Ebu Bekri, ose t’ia linte çështjen një grupi kompetentësh për konsultim, siç kishte vepruar Umer ibn Khatabi. Muavija i refuzoi të gjitha këto dhe pastaj u tha atyre: “Ai që po ju tërheq vërejtje tanimë është i justifikuar. Teksa unë ligjëroja, është ngritur ai që është ngritur prej jush dhe më ka përgënjeshtruar në sytë e njerëzve, por unë jam përmbajtur dhe kam toleruar. Tani unë po ngrihem dhe them një fjalë. Betohem në Allahun se nëse do më kundërvihet ndokush në këtë pozitë, atij nuk do i kthehet asnjë fjalë para shpatës në kokë. Të mos mbetet asnjë veçse më vete”. Pastaj thirri kryegardianin e tij dhe e urdhëroi që çdo burri prej tyre t’i viheshin, aty në Qabe, dy roje dhe të nxitonin t’i hiqnin kokën kujtdo që do i dilte kundra. Gjithashtu ai dërgoi gardianët e tjerë nëpër Qabe. Pastaj hyri vetë dhe bashkë me të hynë edhe opozitarët. Pastaj ai tha: “O njerëz. Ky grup njerëzish përfaqëson krerët e myslimanëve dhe më dinjitozët e tyre. Asgjë nuk bëhet pa u konsultuar më parë me ta. Ata e dhanë pëlqimin e tyre dhe besën pro Jezidit, pra jepeni dhe ju besëlidhjen me “Bismilah”. Kur Muavija e tha këtë, opozitarët ishin ulur dhe askush prej tyre nuk guxonte të fliste nga frika e likuidimit me vdekje. Njerëzit e menduan të vërtetë atë që tha Muavija, ndaj dhe e shpallën besëlidhjen e tyre për Jezidin[17]...

Pozicionimi i Ibn Umerit mbi besëlidhjen e dhënë Jezidit:

Bukhariu transmeton në “Sahihun” e tij një përmbajtje, që shfuqizon dhe hedh poshtë gjithë transmetimet që paraprijnë. Kështu, nga Ikrima ibn Khalidi, vjen se Ibn Umeri ka thënë: “Hyra tek Hafsa... I thashë: Çështja është sa ke parë e asgjë nuk më është marrë në konsideratë. Ajo tha: “E vërteta është se ata po të presin dhe ajo të cilës unë i ndruhem është që abstenimi yt të bëhet shkak përçarjeje, - e i foli derisa iku. Kur njerëzit u shpërndanë, Muavija foli dhe tha: Kush dëshiron të flasë në këtë çështje le të na e shpalosë birin e tij, e ne do jemi me të më të denjë se ai vetë për veten e edhe se i ati i tij për të. Hubejb ibn Mesleme tha: A nuk po i përgjigjesh?! Abdullahu (Ibn Umeri) tha: ...Nisa njëherë të them: Më të denjë se ti në këtë çështje janë ata që luftuan me ty dhe babanë tënd për hir të Islamit. Por nga frika se mos them një fjalë që do përçante unitetin, do bënte gjakderdhje dhe do interpretohej ndryshe nga konteksti, nisa ti kujtojë atë që Allahu ka përgatitur në Xhenete. Me këtë rast Hubejbi tha: U mbrojte dhe u garantove.

Gjithashtu Bukhariu transmeton, se kur banorët e Medines u shkëputën nga Jezid ibn Muavija, atëherë Ibn Umeri mblodhi djalin dhe ata që kishte në shërbim dhe u tha: Kam dëgjuar të dërguarin e Allahut të thotë: “Çdo tradhtari do t’i shpaloset një flamur në ditën e gjykimit”. E ne jemi lidhur në besë me këtë burrë, me besën që i kemi dhënë Allahut dhe të dërguarit të Tij. E pra unë nuk di tradhti më të madhe sesa të lidhemi në besë me një burrë përmes besës së dhënë Allahut dhe të dërguarit të Tij dhe pastaj t’i shpallim atij luftë. Nuk dua të dëgjoj për askënd prej jush që të shkëputet prej tij (Jezidit) dhe të mos e japë besën lidhur me këtë çështje. Kush e bën këtë, ky do jetë caku midis meje dhe atij.

Kësisoj Ibn Umeri në këtë fragment – rebelimin e medinasve kundër Jezidit me nxitjen e Ibn Zubejrit dhe propagandistit të tij Ibnul Muati –, që është prej më delikatëve, deklaron se ai ka në qafë një besëlidhje legjitime, të cilën që të gjithë ata e kanë në qafë përkundrejt udhëheqësit të tyre, besëlidhje kjo e konsideruar prej Ibn Umerit si besëlidhje dhënë Allahut dhe të dërguarit të Tij. Gjithashtu Ibn Umeri deklaron, se prej tradhtisë më të madhe është që kombi t’ia japë besën udhëheqësit të saj dhe pastaj t’i shpallë luftë atij. Fakt është se Ibn Umeri në këtë rebelim nuk u mjaftua me kaq, por siç transmeton Muslimi në “Kitabul Imara” në “Sahihun” e tij (volumi 6, faqja 22), Ibn Umeri i shkoi personalisht Ibn Muatiut, propagandistit të Ibn Zubejrit, që ndërkohë ishte ndjellësi i këtij rebelimi, me ç’rast Ibn Muatiu tha: “Shtrojini një jastëk Ebu Abdurrahmanit! Ibn Umeri ia ktheu: Nuk kam ardhur të ulem, por kam ardhur të të tregoj një hadith të të dërguarit të Allahut, në të cilin ai thotë: “Kush heq dorë nga një bindje, e takon Allahun në ditën e gjykimit pa pasur asnjë justifikim dhe kush vdes duke mos pasur në qafë asnjë besëlidhje, ka vdekur një vdekje injorante...”.

Transmetohet gjithashtu se kur u realizua besëlidhja pro Jezidit, Ibn Umeri tha: “Në qoftë mirë po e pëlqejmë dhe në qoftë keq po durojmë...” .

Nga Humejd ibn Abdurrahmani vjen se ka thënë: Kur Jezid ibn Muavije u bë kalif, hymë tek një burrë prej sahabeve të të dërguarit të Allahut, i cili tha: Po thoni se Jezid ibn Muavije nuk është më i miri i kombit të Muhamedit, por për Allahun, për mua është më e dashur që të unifikohet kombi i Muhamedit, sesa të përçahet. Më thoni nëse në një derë hyn kombi i Muhamedit dhe ajo i nxë ata, a do ishte e pamundur për një burrë të vetëm të mos hynte në të? I thamë: Jo. Tha: Më thoni nëse çdo person i kombit të Muhamedit thotë: Nuk e derdh gjakun e vëllait tim dhe as nuk ia marr atij mallin e vet!, – a i nxë ata diçka e tillë? Thamë: Po. Tha: Po këtë po ju them edhe unë. Pastaj tha: I dërguari i Allahut ka thënë: “Turpi nuk të vjen veçse për mirë...”; lidhur me këtë transmetim thuhet se personazhi i paemërtuar nga Humejd ibn Abdurrahmani është Ibn Umeri, por Allahu e di më së miri.

Transmetimi në fjalë argumenton, se miratimi i udhëheqjes së “më pak të meritueshmit” kundrejt kujt është më i mirë se ai, është i aplikueshëm nëse këtij të parit i i jepet besa në masë. Miratimi në fjalë qëndron edhe për faktin, se nga zgjidhja (prishja) e kësaj bese me argumentin e pranisë të dikujt tjetër që është më i meritueshëm, rrjedhin gjëra të paligjëruara, sikurse përçarja e kombit dhe mosunifikimi i fjalës së tij.

Informacione e sakta në fjalë qartësojnë faktin, se Ibn Umeri ishte dakord me çështjen e Jezidit, se ai ia dha besën atij dhe i qëndroi kësaj besëlidhje jo vetëm vetë, por me të gjithë ata që kishte me vete.

Muavija përgatit të birin e tij Jezidin për kalifatin:

Muavija [r.a] që në fillim u përpoq maksimalisht ta përgatiste dhe brumoste djalin e tij Jezidin me një rritje të saktë, që Jezidi të ishte i denjë për kalifatin. Për këtë arsye Muavija [r.a] e dërgoi djalin e tij Jezidin në stepa (në zonat shkretinore nomade) tek dajat e tij, që të rritej duke bërë një jetesë të ashpër dhe që atje të mësonte gjuhën e pastër, të edukohej në artet e kalorësisë dhe të stolisej me elitarinë, nderimin, krenarinë dhe personalitetin, tradita këto me të cilat beduinët ishin shumë të lidhur. Në vazhdim Muavija [r.a] e detyroi të birin e tij Jezidin që të vendosej tek beduinët, sidomos me qëllim që Jezidi të aftësohej dhe përfitonte në mësimin e gjuhës letrare, ashtu siç ishte në përgjithësi çështja e arabëve asokohe.

Kur Jezidi u kthye nga zonat nomade, ai u rrit dhe u edukua nën mbikëqyrjen e të atit të vet dhe ne dimë, se Muavija ishte nga transmetuesit e hadithit... (Ibn Haxheri në “Tehdhibu Tehdhib”.

Hadithet që posedoheshin prej të atit, i transmetoi pas tij Jezidi dhe përveç këtyre haditheve, ai transmetoi edhe disa nga lajmet e dijetarëve. Në këtë kontekst përmendim hadithin: “Atij që Allahu i do të mirën, i jep botëkuptim në fe” si dhe një hadith që ka të bëjë me abdesin. Pastaj në adresë të Jezidit transmetuan djali i tij Khalidi dhe Abdulmalik ibn Miruani. Ebu Zur’a Dimashkiu, Jezidin e llogarit në shtresën e transmetuesve që pason sahabet (nga tabi’inët) dhe që është një shtresë superiore[18].

Për edukimin dhe arsimimin e të djalit të tij Jezidit, Muavija [r.a] zgjodhi Degfel ibn Handhale es Sudesiun esh Shejbeniun (i cili vdiq në vitin 65 hixhri),që ishte dijetar i madh në gjenealogjinë e arabëve, sidomos atë të Kurejshve, si dhe ishte gjithashtu njohës i madh i letërsisë, etikës dhe literaturës së gjuhës arabe[19]...

Shkaqet që e bënë Muavijen t’ia trashëgonte kalifatin Jezidit:

Shkaqet që e shtynë Muavijen [r.a] t’ia pasonte kalifatin pas tij të birit të vet Jezidit, ishin të shumta. Kryesisht ata ishin shkaqe politike, sociale dhe personale.

Sa i përket shkakut politik, ai ishte mbrojtja e unitetit të kombit, sidomos pas trazirave që ndodhën njëra pas tjetrës. Ishte krijuar një situatë e atillë dhe ishte shumë vështirë që myslimanët të unifikoheshin nën një udhëheqës, sidomos duke qenë se ekzistonte mundësia që udhëheqësit rivalë të godisnin dhe të hynin në konflikt me njëri-tjetrin, gjë që do bënte që të ndizeshin sërish trazirat dhe gjakderdhjet midis myslimanëve...

Sa i përket shkakut social, ai ishte fanatizmi i fuqishëm fisnor, sidomos në territoret e Shamit, ku fiset tregonin bindje më të fuqishme për Muavijen [r.a] se për këdo tjetër, nisur nga dashuria që ata gëzonin për fisin Benu Umeje (të cilit i përkiste Muavija). Gjëja më e fuqishme që tregonte për një fakt të tillë, ishte besëlidhja që ata i dhanë Jezidit në trashëgiminë e fronit të kalifit pas babait të tij, pa mbetur pas dhe pa kundërshtuar asnjë prej tyre.

Prej shkaqeve të rëndësishme konsiderohen edhe shkaqet personale, që kishin të bënin me personin e kalifit, që në rastin në fjalë ata konsistonin në vetë personin e Jezidit. Duke qenë se Muavija nuk ishte një person naiv dhe neglizhent karshi atributeve dhe pozitave burrërore, duke qenë se Muavija ishte bir i dinastisë dhe prijësave në Mekë e pastaj duke qenë se ai ishte personi që kish gjykuan dyzet vjet të jetës së tij me Umer ibn Khatabin, ai gëzonte një njohje të mirëfilltë të natyrës së udhëheqjes politike të njerëzve dhe të tipareve dhe virtyteve të udhëheqësve, prijësve dhe inteligjentëve, si dhe ishte i mirënformuar për meritat e çdonjërit prej tyre. Fakt ishte se tek Jezidi ishin siguruar atributet e virtytshme të fisnikërisë, personalitetit, kurajës, iniciativës dhe aftësisë për të udhëhequr. Ishin këto atribute të Jezidit, ato që e bënë Muavijen [r.a] ta shikonte të birin me një vështrim admirimi dhe vlerësimi.

Vdekja e Muavijes [r.a]:

Në hutben (ligjëratën) e fundit të tij Muavija [r.a] tha: “O njerëz, kush mbolli pret të korrë. U priva unë dhe nuk ka për t’ju prirë pas meje ndokush më mirë se unë, por do t’ju prijë kush është më keq se unë, ashtu siç ai që ju priu para meje ishte më i mirë se unë. O Jezid, kur të më mbërrijë exheli (vdekja) ime, ngarkoje një person të mençur me larjen e xhenazes sime, pasi i mençuri gëzon pozitë tek Allahu. Le ta kryejë larjen time butësisht dhe të marrë me zë tekbir (të thotë “Allahu Ekber-Allahu është më i madhi”). Pastaj shko e merr nga dollapi im një copë, në të cilën kam një rrobë prej rrobave të të dërguarit të Allahut dhe një mbetje të flokëve dhe thonjve të tij. Vendosi këto mbetje në hundën, gojën, veshin dhe syrin tim dhe vendose copën të prekë lëkurën time përposhtë qefinit tim. O Jezid ruaje porosinë e Allahut mbi dy prindërit e kur të më zbrisni në vetminë tim dhe të më vendosni në gropën time, lëreni Muavijen të vetmuar me më mëshiruesin e mëshiruesve (Allahun e lartmadhëruar). Pastaj la testament, që gjysma e pasurisë së tij të kthehet në dhomën e thesarit të shtetit[20]...

Ibn Sirini na i përshkruan momentet e fundit të jetës së Mauvijes [r.a] duke thënë: “Në agoninë e vdekjes Muavija e vendosi faqen e tij përdhe dhe pastaj e vërtiti fytyrën e tij duke e vendosur (përdhe) faqen tjetër. Këtë po e bënte me lot në sy teksa thoshte: O Allahu im, Ti në Librin Tënd the: “Fakt është se Allahu nuk fal t’i bëhet Atij shok (idhujtari) dhe për të tjerat ia fal kujt do”. [Nisa: 48] O Allahu im, bëmë mua nga ata, të cilët Ti do që t’i falësh. Pastaj interpretoi këtë strofë:

Ajo është vdekja,

Prej së cilës s’ka shpëtim,

Por ç’i druhemi pas saj,

Përbën më kërcënim.

Pastaj tha: “O Allahu im barte tej gabimin, fale shkarjen me butësinë Tënde kapërceje injorancën e atij që nuk shpresoi në askënd veç Teje! Ti je Gjithëfalësi. Mëkatuesi nuk ka ku t’ia mbathë përveçse tek Ti.

Më pas e humbi vetëdijen dhe kur erdhi sërish në vete, u tha familjarëve të tij: “Kijeni frikë Allahun pasi Allahu i Lartësuar e ruan atë që i ruhet Atij dhe nuk e ruan atë që nuk i ruhet Atij ”! Pastaj ndërroi jetë. Muavija vdiq në Damask në vitin 60 hixhri[21].

Pastaj tha: “O Allahu im barte tej gabimin, fale shkarjen me butësinë Tënde kapërceje injorancën e atij që nuk shpresoi në askënd veç Teje! Ti je Gjithëfalësi. Mëkatuesi nuk ka ku t’ia mbathë përveçse tek Ti.

Më pas e humbi vetëdijen dhe kur erdhi sërish në vete, u tha familjarëve të tij: “Kijeni frikë Allahun pasi Allahu i Lartësuar e ruan atë që i ruhet Atij dhe nuk e ruan atë që nuk i ruhet Atij ”! Pastaj ndërroi jetë. Muavija vdiq në Damask në vitin 60 hixhri[21].



[1] Minhexhus Sune 1/18

[2] Ibn Kethiri: El Bidaja ue Niheja (volumi 8, faqja 139)

[3] Ibn Kethiri: El Bidaja ue Niheja (volumi 8, faqja 120)

[4] Tabaraniu në “Et Terijkh“ 5/331

[5] Ensebul Eshraf 4/147

[6] Colocynthis-bimë shkretinore që bën një frut të hidhur të ngjashëm me kungullin.

[7] Ibn Kethiri: El Bidaja ue Niheja (volumi 8, faqja 134)

[8] Ibn Kethiri: El Bidaja ue Niheja (volumi 8, faqja 133)

[9] Mexhmuatul Feteua 4/478

[10] Ibn Khalkeni: Uefijetul Eajeni, volumi 3/33

[11] El Exhri në librin e tij “Esh Sheria“ 5/2466

[12] Ibn Kethiri: El Bidaja ue Niheja (volumi 8, faqja 154)

[13] Ibn Kethiri: El Bidaja ue Niheja (volumi 8, faqja 156)

[14] Mahmud Shekir: Terikhul Islam, El Khulafe’e Rashidin“, volumi 3, faqja 68-69

[15] Ibn Kethiri: El Bidaja ue Niheja (volumi 7, faqja 58-59)

[16] Mahmud Shekir: Terikhul Islam, El Khulafe’e Rashidin“, volumi 3, faqja 69-73

[17] Dok. Hamdi Shahini: Ed Deule uel Muxhtemea fil Asril Umevij, faqja 135 dhe 136.

[18] Ibn Kethiri: El Bidaja ue Niheja (volumi 8, faqja 226-227)

[19] Inb Haxher: Tehdhibu Tehdhib, 3/210

[20] Ibn Kethiri: El Bidaja ue Niheja (volumi 8, faqja 163)

[21] Ibn Kethiri: El Bidaja ue Niheja (volumi 8, faqja 164)

Perktheu: Altin To

0 komente

No Comments!

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*


Captcha

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Scroll To Top



Egoja çon drejt ndarjes dhe konfliktit familjar Bashkim Bajraktari

Egoja ēon drejt ndarjes dhe konfliktit familjar Bashkim Bajraktari

Egoja çon drejt ndarjes dhe konfliktit familjar